Instagram link   Telegram link

  • خانه
  • وبلاگ
  • معرفی جامع سیستم های اعلام حریق اتوماتیک - سیستم های کانونشنال یا متعارف

معرفی جامع سیستم های اعلام حریق اتوماتیک - سیستم های کانونشنال یا متعارف

سیستم های اعلام حریق و به صورت کامل تر، سیستم های کشف و اعلام حریق، به مجموعه ای از تجهیزات خطاب می شود که به منظور شناسایی حریق و همچنین هشدار سمعی و بصری حریق استفاده می گردد. در این مقاله بصورت جامع و اختصاصی به معرفی سیستم اعلام حریق کانونشنال یا متعارف می پردازیم.

 نکته: این سیستم ها میتوانند در هرجایی که ریسک حریق وجود دارد، استفاده شوند.

اما سوال اینجاست که چرا باید از سیستم های کشف و اعلام حریق استفاده کنیم؟
در پاسخ به این سوال می بایست موارد زیر را بعنوان عوامل ایجاد نیاز به سیستم های کشف و اعلام حریق نام برد:

  1. شناسایی سریع حریق در لحظات اولیه و اعلام آن بوسیله تجهیزات سمعی و بصری (این امر شدیدا به کاهش خسارات جانی و مالی آتی کمک میکند)
  2. امکان فرمان به سیستم اطفاء حریق اتوماتیک
  3. امکان تعریف فرمان به تجهیزات جانبی همچون فرمان قطع آسانسورها و کنترل توقف آسانسورها
  4. امکان تعریف فرمان وصل سیستم کنترل دود ، فن های فشار مثبت و اگزاست فن ها در پارکینگ ها ، دهلیز راه پله ها،آتریوم ها و ...
  5. کنترل پرده های دود و درب های اتوماتیک
  6. اعلام حریق به افراد خارج از ساختمان و محل دچار حریق شده
  7. راهنمایی ماموران آتش نشانی جهت شناسایی ناحیه دچار حریق شده و ...

بنابراین آیتم های بالا، اهمیت سیستم اعلام حریق در پروژه ها را نشان داده و میتوان متوجه شد که از لحاظ ایمنی، سیستم اعلام حریق، مادر تمام سیستم های ایمنی است.

به طور کلی سیستم های اعلام حریق اتوماتیک به دو دسته زیر تقسیم می شوند:

  1. سیستم های اعلام حریق کانونشنال یا متعارف (Conventional)
  2. سیستم های اعلام حریق آدرس پذیر (Addressable)

نکته: معمولا انتخاب هر کدام از این سیستم ها، بستگی به نوع و شرایط پروژه و الزامات استانداردی و محلی دارد.


سیستم اعلام حریق کانونشنال یا متعارف (Conventional):

این نوع سیستم ها جهت حفاظت از حریق در پروژه های کوچک استفاده می شوند. سیم کشی در سیستم های اعلام حریق کانونشنال یا متعارف به صورت خطی یا شعاعی است. تجهیزات کشف حریق در مدارهایی جداگانه با نام زون (Zone) قرار میگیرند و تجهیزات اعلام حریق (هشداردهنده ها) در مداراتی مجزا نصب می شوند. در این نوع از سیستم های اعلام حریق، جهت سیم کشی هر زون کشف حریق، فقط از دو سیم استفاده می شود و همانطور که از طرح زیر مشخص است، مسیر سیم کشی در این سیستم ها، از کنترل پنل شروع شده و با گذر از تجهیزات در آخرین قطعه ی مسیر پایان می یابد.در انتهای هر مسیر از یک المان انتهای خط (مقاومت اهمی،دیود یا خازن) جهت برگشت جریان از یک قطب به قطب دیگر استفاده میشود. این المان انتهای خط را معمولا در نقشه ها با EOL نمایش می دهند.نوع این المان انتهای خط توسط سازنده مشخص میشود.

Convention fire alarm system

تمام تجهیزات در سیستم های کانونشنال باید از نوع متعارف باشند. در سیستم های کشف و اعلام حریق متعارف، هر ناحیه یا زون، یک مسیر تجهیزات کشف حریق را در برمی گیرد و به طور معمول برای یک ساختمان چند طبقه، هر طبقه یک زون کشف حریق است. مطابق با تصویر زیر:

Zones

مطابق با استاندارد BS5839-pt1 Section 2 Clause 13.2 مساحت یک زون نباید از 2000 متر مربع تجاوز کند. از طرفی مسافتی که یک شخص در یک زون باید طی کند تا به محل کشف حریق برسد، نباید از 60 متر بیشتر شود.

اگر مساحت کل ساختمان (در یک طبقه) کمتر از 300 متر مربع باشد، یک زون ممکن است بیش از یک واحد را پوشش دهد. اما اگر مساحت کل ساختمان(در یک طبقه) بیشتر از 300 متر مربع باشد، هر زون باید به یک واحد محدود شود.

طبق استاندارد BS5839-pt1 Section 2 Clause 12.2.2 حداکثر 5 قطعه (دیتکتور و یا شستی) از طبقه پایین تری یا بالاتری میتواند جز آن زون قرار بگیرد.

مطابق با استاندارد En54-pt2 Clause 12.5.2 بر روی یک زون کشف حریق، اگر اتصال کوتاه یا مدار باز صورت گیرد،نباید بیش از 32 قطعه (دیتکتور و یا شستی) از مدار خارج شود.به همین منظور تمامی سازندگان سیستمهای اعلام حریق این مورد را در دیتاهای راه اندازی و فنی کنترل پنل های خود ذکر میکنند که ظرفیت هر زون حداکثر 32 قطعه است.

سیستم های اعلام حریق کانونشنال (متعارف) به دو نوعِ زونال (آژیر مستقل) و یا آژیر جنرال تقسیم میشود.

در نوع آژیر مستقل به ازای هر زون کشف حریق، یک مدار آژیر اعلام حریق وجود دارد.

مطابق با استاندارد BS5839-pt1 Section 2 Clause 19 در پروژه هایی همچون مجتمع های مسکونی و یا تفریحی بزرگ، مراکز خرید، پایانه های حمل و نقل و...، اعلام حریق باید به صورت تخلیه مرحله ای و از نوع آژیر مستقل باشد. در همچنین پروژه هایی به دلیل ظرفیت کم راه پله ها حتما باید تخلیه به صورت مرحله ای (Phased evacuation) صورت گیرد. بررسی آمار حریق نشان می دهد که در سوانح آتش سوزی پروژه های بزرگ، افرادی جان خود را در راه پله ها و زیر پای افراد وحشت زده از دست داده و یا مصدوم شده اند.

در سیستم های نوع آژیر عمومی (General) در زمان قرار گرفتن هر زون در وضعیت حریق، تمامی آژیرها در تمامی طبقات و نواحی فعال خواهند شد.این نوع روش اعلام حریق جهت پروژه های کوچکتر مورد استفاده قرار می گیرد.

مطابق با استاندارد BS5839-pt1 Section 2 Clause 16.2.1 هر کنترل پنل اعلام حریق باید شامل حداقل دو خط خروجی آژیر اعلام حریق باشد که در صورت وجود خطا روی یک خط، دومین خط، اعلام حریق را انجام دهد.

از مزایای سیستم های اعلام حریق کانونشنال یا متعارف می توان موارد زیر را نام برد:

  1. هزینه پایین تجهیزات
  2. نصب و راه اندازی راحت و سریع
  3. عیب یابی راحت
  4. تعویض و جایگزینی راحت تجهیزات معیوب و ...

اکنون به معرفی مهمترین تجهیزات مورد استفاده در سیستم های اعلام حریق کانونشنال یا متعارف می پردازیم:

  • دتکتورهای دودی: کاشف ها یا دیتکتورهای دودی، جهت شناسایی و کشف دود ناشی از حریق استفاده میشوند. این دتکتورها بیشترین کاربرد را بین تمامی دتکتورهای دیگر در پروژه ها دارند و در انواع دتکتورهای نقطه ای فوتوالکتریک، دتکتورهای نقطه ای یونیزاسیون، بیم دتکتورها (اشعه ای)، دتکتورهای مکنده دود (مکشی)، داکت دتکتورها و... تقسیم می شوند که کاربردهای مختلفی دارند.

beam detector

  • دتکتورهای حرارتی: این دتکتورها در فضاهایی نصب میشوند که امکان نصب دتکتورهای دودی وجود ندارد و جهت کشف حرارت ناشی از حریق مورد استفاده قرار میگیرند. این دتکتورهای اعلام حریق در انواع حرارتی ثابت و متغیر (افزایشی) ، دتکتورهای کابلی حرارتی (حرارتی خطی)، دتکتورهای میله ای با کلاسهای حرارتی مختلف تقسیم میشوند.

beam detector

  • دتکتورهای ترکیبی: این کاشف ها جهت شناسایی محصولات حریق (دود، حرارت، گاز) میتوانند ترکیبی از دو سنسور مجزا در قالب یک دتکتور باشند.این دتکتورها، به دتکتورهای مولتی نیز معروفند و در انواع ترکیبی دود و حرارت، دود و مونواکسید، حرارت و گاز، حرارت و شعله و... طراحی و ساخته می شوند که کاربردهای مختلفی دارند.

beam detector

  • شستی دستی اعلام حریق: تجهیزی است جهت اعلام حریق به صورت دستی توسط افراد حاضر در محل. طبق استانداردهای طراحی و نصب،در مجاورت دربهای خروج، راه پله ها، کنار رمپ ها و گذرگاه ها و... نصب میشود. ارتفاع نصب آن باید طبق استاندارد رعایت شود. در انواع برگشت پذیر و شیشه شکستنی و برای محیط های داخلی و خارج از ساختمان ساخته می شوند.

bp

  • آژیر اعلام حریق: آژیرها تجهیزاتی هستند که وظیفه اطلاع رسانی وقوع حریق را به صورت شنیداری بر عهده دارند. موقعیت نصب آژیرها نیازمند محاسباتی است که باید به استانداردهای طراحی و نصب سیستمهای اعلام حریق و دیتاشیت آژیر مربوطه رجوع شود. فواصل، دربهای معمولی و مقاوم حریق و نویزهای محیطی از مواردی هستند که از قدرت صدای یک آژیر می کاهند. بنابراین تمامی این موارد در طراحی و جانمایی آژیرها باید رعایت شود. آژیرها در دو نوع برای محیط های داخلی (indoor) و خارجی (outdoor) و همچنین قدرت خروجی صدای متفاوت ساخته می شوند.

Alarm

  • آژیرفلشر اعلام حریق: آژیرفلشرها اعلام کننده های سمعی و بصری حریق هستند که به واسطه ایجاد صدا و نور (به صورت چشمک زن)، حریق کشف شده توسط دیتکتورها یا شستی ها را اعلام و اطلاع رسانی میکنند. این تجهیزات اعلام کننده ی وضعیت حریق، معمولا در نقاطی استفاده می شوند که به واسطه عمومی بودن فضا، زیاد بودن حجم سروصدا و یا نویز محیط، نور فلشر آنها اعلام وضعیت حریق را انجام می دهد.

flasher

  • استروب لایت ها یا فلشرها: این تجهیزات نیز به منظور اعلام وضعیت حریق در یک مکان استفاده و به کار گرفته می شوند و به رنگ قرمز هستند. فلشرها در زمان فعال شدن، تقریبا هر یک ثانیه یک پالس (چشمک) می زنند.

 

  • کنترل پنل اعلام حریق: تمامی تجهیزات کشف و اعلام حریق به این پنل متصل بوده و از آن تغذیه میشوند و فرمان عملکرد و یا عدم عملکرد را از آن میگیرند. کنترل پنل سیگنال شناسایی حریق را از کاشف ها (دتکتورها) گرفته و به تجهیزات اعلام حریق (آژیرها ، آژیرفلشرها) فرمان وصل و فعال شدن را صادر می کنند .این پنل ها وضعیت های حریق، خطا، غیرفعال، تست و... را توسط چراغ های نشانگر و یا صفحه نمایش، نشان میدهند. کنترل پنل ها توسط برق شهر تغذیه شده و نیاز به باطری های پشتیبان جهت زمان بی برقی دارند.

fire alarm panel

  • چراغ های نمایشگر یا Remote Indicator: عمدتا در سیستم های اعلام حریق متعارف استفاده می شوند. در آپارتمان هایی که در هر طبقه، بیش از یک واحد وجود داشته باشد، طبقه ای که در وضعیت حریق باشد را کنترل پنل مشخص میکند و در آن طبقه واحدی که در وضعیت حریق است را چراغ های نمایشگر نشان می دهند که به دیتکتورهای آن واحد متصل هستند. محل نصب این چراغ های نمایشگر جلوی درب هر واحد می باشد. این چراغهای نشانگر وضعیتِ دیتکتورها، می توانند جهت نمایش دادن وضعیت حریق دیتکتورهای داخل انباری ها، کلاس های درس مدارس، اتاق های بستری در بیمارستان ها، اتاق های یک اداره یا سازمان، مغازه های یک مجتمع تجاری و... مورد استفاده قرار بگیرند.

remote indicator

  • زنگ اعلام حریق: یکی دیگر از تجهیزات اعلام کننده ی شنیداری وضعیت حریق هستند که از کنترل پنل اعلام یا اطفاء حریق فرمان می گیرند. زنگ های اعلام یا اطفاء حریق معمولا در دو سایز 6 و 8 اینچی و با رنگ قرمز طراحی و ساخته می شوند.

جهت آشنایی با معيار طراحی، انتخاب و نصب ادوات سيستم های کشف و اعلام حريق، به مقاله مرتبط با این موضوع مراجعه نمائید.


در مقاله بعدی به معرفی و شرح دسته دوم سیستم های کشف و اعلام حریق اتوماتیک، به نام سیستم های اعلام حریق آدرس پذیر (Addressable) می پردازیم.


 

تهیه و تدوین:    واحد مهندسی فروش Fireindex